पेट्रोलपाठोपाठ आता घरगुती पीएनजी मध्येही हायड्रोजन मिश्रणाचा प्रस्ताव ; गॅस बिल वाढणार की घटणार? ५ टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्याचा मसुदा
नवी दिल्ली.मंडे टु मंडे न्युज || पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाच्या प्रयोगावरून चर्चा सुरू असतानाच आता घरगुती पाइपलाइन नैसर्गिक वायूमध्ये (PNG) हायड्रोजन मिसळण्याचा प्रस्ताव समोर आला आहे. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळाने (PNGRB) नैसर्गिक वायूसोबत कमाल ५ टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्यासंदर्भात मसुदा तयार केला आहे. या प्रस्तावामुळे स्वच्छ ऊर्जेच्या वापराला चालना मिळण्याची अपेक्षा असली, तरी गॅसच्या किमती, सुरक्षितता आणि विद्यमान यंत्रणेच्या क्षमतेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
काय आहे हायड्रोजन मिश्रणाचा प्रस्ताव?
भारताची नैसर्गिक वायू आणि इतर इंधनांसाठी आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबित्व आहे. हे अवलंबित्व कमी करण्यासोबतच स्वच्छ ऊर्जेचा वापर वाढवण्याच्या उद्देशाने हा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.
मसुद्यानुसार, घरगुती पाइपलाइन गॅसच्या पुरवठ्यात नैसर्गिक वायूसोबत कमाल ५ टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्याची तरतूद करण्याचा विचार आहे. या मसुद्यावर सूचना आणि हरकती मागवण्यात आल्या आहेत. मात्र, प्रस्ताव अद्याप मसुद्याच्या टप्प्यावर असल्याने त्याची अंतिम अंमलबजावणी, नियम आणि कालमर्यादा याबाबत निश्चित निष्कर्ष काढता येणार नाही.
ग्राहकांचे गॅस बिल वाढणार का?
हायड्रोजन मिश्रणामुळे ग्राहकांच्या घरगुती गॅस बिलात वाढ होईल की घट, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. ग्रीन हायड्रोजनचे उत्पादन आणि पुरवठा खर्चिक ठरू शकतो. त्यामुळे हायड्रोजन मिश्रणाचा अतिरिक्त खर्च गॅस कंपन्यांवर पडल्यास आणि तो ग्राहकांकडून वसूल करण्यात आल्यास पीएनजीचे दर वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
दुसरीकडे, या मिश्रणामुळे प्रत्यक्षात किती आर्थिक बचत होईल, याचेही मूल्यमापन आवश्यक आहे. त्यामुळे ग्राहकांच्या बिलावर नेमका काय परिणाम होईल, हे अंतिम नियम, हायड्रोजनचा उत्पादन खर्च आणि दरनिश्चितीच्या धोरणावर अवलंबून असेल.
हायड्रोजन मिश्रणामुळे काय बदल होऊ शकतात?
हायड्रोजन हा ज्वलनशील वायू असून त्याचे गुणधर्म नैसर्गिक वायूपेक्षा वेगळे आहेत. त्यामुळे घरगुती गॅसपुरवठ्यात त्याचा वापर करताना पाइपलाइन, जोडण्या, मीटर, दाब नियंत्रण यंत्रणा आणि स्वयंपाकासाठी वापरली जाणारी उपकरणे यांची सुसंगतता तपासणे आवश्यक ठरेल.
हायड्रोजनचे मिश्रण योग्य प्रमाणात आणि निर्धारित तांत्रिक मानकांनुसार केले, तर स्वच्छ ऊर्जेच्या वापराला हातभार लागू शकतो. मात्र, सुरक्षिततेच्या आवश्यक चाचण्या आणि तांत्रिक मानकांचे पालन न करता त्याची अंमलबजावणी करणे योग्य ठरणार नाही.
प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कधी?
सध्या हा प्रस्ताव मसुद्याच्या स्वरूपात आहे. सूचना आणि हरकतींचा विचार, अंतिम नियमांची निश्चिती, तांत्रिक चाचण्या आणि संबंधित यंत्रणांमध्ये आवश्यक बदल अशा प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच प्रत्यक्ष अंमलबजावणीचा मार्ग स्पष्ट होईल.
स्वच्छ ऊर्जा की ग्राहकांवर अतिरिक्त भार?
पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणानंतर आता घरगुती पीएनजीमध्ये हायड्रोजन मिश्रणाचा प्रस्ताव चर्चेत आल्याने नव्या ऊर्जा धोरणाबाबत उत्सुकता निर्माण झाली आहे. स्वच्छ ऊर्जेला प्रोत्साहन देणे आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे हे उद्दिष्ट महत्त्वाचे असले, तरी ग्राहकांची सुरक्षितता, उपकरणांची सुसंगतता आणि इंधनाचे दर यांचाही विचार करावा लागणार आहे.
बातम्यांच्या अपडेट मिळवण्यासाठी आम्हाला फॉलो करा
