इंजिनिअर हतबल, तंत्रज्ञान फेल! मंदिर पाडले, मात्र ३ दिवस प्रयत्न करूनही हनुमानाची मूर्ती एक इंचही हलेना ; उज्जैन मधील मंदिराची देशभर चर्चा
उज्जैन. मंडे टु मंडे न्यूज | मध्य प्रदेशातील उज्जैन शहरातील खडे हनुमान मंदिर सध्या देशभरात चर्चेचा विषय ठरले आहे. २०२८ मध्ये होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर शहरातील रस्ते रुंदीकरणाची कामे सुरू आहेत. याच कामात सती गेटजवळील हनुमान मंदिराचा अडथळा येत असल्याने मंदिर अन्यत्र स्थलांतरित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. मंदिराची वास्तू पाडण्यात आली; मात्र सुमारे ८ फूट उंच हनुमानाची उभी मूर्ती जागेवरून एक इंचही हलवण्यात प्रशासनाला यश आलेले नाही.
चार प्रयत्न, तरीही मूर्ती जागेवरच
कंठाल चौक ते छत्री चौक या मार्गाच्या रुंदीकरणासाठी ४ आणि ५ सप्टेंबर रोजी महानगरपालिकेच्या पथकाने मंदिराची वास्तू हटवण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर मूर्ती स्थलांतरित करण्याचे प्रयत्न करण्यात आले. हायड्रॉलिक यंत्रसामग्री, क्रेन आणि अन्य तांत्रिक साधनांचा वापर करूनही मूर्ती आपल्या मूळ जागेवरून हलली नाही.
सलग चार दिवस करण्यात आलेले प्रयत्न अपयशी ठरल्यानंतर अभियंते आणि प्रशासनासमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. सध्या मूर्ती तिच्या मूळ जागीच सुरक्षित असून, तिच्या संरक्षणासाठी तात्पुरता मंडप उभारण्यात आला आहे.
भाविकांमध्ये श्रद्धेची चर्चा
मूर्ती अजिबात हलत नसल्याने परिसरात विविध चर्चांना उधाण आले आहे. ‘हनुमानाची स्वतःची जागा सोडण्याची इच्छा नाही’, अशी भावना अनेक भाविक व्यक्त करत आहेत. त्यामुळे या ठिकाणी दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांची गर्दीही वाढत आहे. मात्र तज्ज्ञांच्या दृष्टीने या घटनेमागे मूर्तीची रचना, वजन, दगडाचा प्रकार आणि जमिनीतील पाया यांसारखी तांत्रिक कारणे असण्याची शक्यता आहे.
मूर्ती १७० वर्षांची की हजार वर्षे जुनी?
उपलब्ध कागदपत्रांनुसार मंदिराची स्थापना १८५७ च्या आसपास झाल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे मंदिराला सुमारे १७० वर्षांचा इतिहास असल्याचा दावा केला जातो.मात्र काही पुरातत्त्व तज्ज्ञांनी मूर्तीच्या शिल्पशैलीचा संबंध परमारकालीन स्थापत्याशी आणि राजा भोज यांच्या काळाशी असण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. हा दावा खरा ठरल्यास मूर्तीचे वय १,००० वर्षांपर्यंत जाऊ शकते. मात्र मूर्ती हजार वर्षे जुनी असल्याला अद्याप अधिकृत किंवा वैज्ञानिक दुजोरा मिळालेला नाही.
ASIकडून ऐतिहासिक नोंदींची तपासणी
आता या प्रकरणात भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण (ASI) विभागाने लक्ष घातल्याचे सांगण्यात येत आहे. मूर्तीचा इतिहास, तिची शिल्पशैली, बांधकामाची पद्धत आणि उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदी तपासल्या जात आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, मूर्ती अत्यंत मजबूत दगडातून तयार केलेली असू शकते. तसेच तिचा पाया जमिनीखाली किती खोलवर आहे, याचीही अद्याप स्पष्ट माहिती नाही. त्यामुळे केवळ वरून दिसणाऱ्या भागावरून मूर्तीचे वजन किंवा ती हलवण्यासाठी आवश्यक तांत्रिक पद्धत ठरवणे कठीण आहे.
रस्ता रुंदीकरण की ऐतिहासिक वारशाचे संरक्षण?
खडे हनुमान मंदिराशी संबंधित मुख्य पुजारी पंडित महेश बैरागी यांचे कुटुंब पिढ्यानपिढ्या या मंदिराच्या सेवेत असल्याचे सांगितले जाते. एकीकडे २०२८ च्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या तयारीसाठी रस्ते रुंदीकरण महत्त्वाचे आहे, तर दुसरीकडे मूर्तीचे ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्वही दुर्लक्षित करता येणार नाही. त्यामुळे प्रशासनासमोर आता रस्ता विकास आणि धार्मिक-ऐतिहासिक वारशाचे संरक्षण यांच्यात समतोल साधण्याचे आव्हान उभे राहिले आहे.
मूर्ती नेमकी कोणत्या दगडाची आहे, तिचा पाया किती खोल आहे, तिचे खरे वय किती आहे आणि ती हलवणे तांत्रिकदृष्ट्या शक्य आहे का, याची अधिकृत तपासणी झाल्यानंतरच या प्रकरणाचे संपूर्ण गूढ उकलणार आहे.
बातम्यांच्या अपडेट मिळवण्यासाठी आम्हाला फॉलो करा
